QUẦN THƯ TRỊ YẾU 360 GIẢNG GIẢI – TẬP 19

Chủ giảng: Thầy giáo, Tiến sĩ Thái Lễ Húc
Cẩn dịch: Vọng Tây Cư Sĩ, Viên Đạt Cư Sĩ, Mộ Tịnh Cư Sĩ, Phước Tịnh Cư Sĩ
Thuyết minh: Hạnh Quang
Download toàn bộ MP3



Quần thư trị yếu 360 – Tập 19

TU THÂN – TỀ GIA – TRỊ QUỐC – BÌNH THIÊN HẠ

Chúng ta tiếp tục xem câu thứ tám. Câu này chủ yếu thể hiện rõ việc trị quốc, tầm quan trọng của việc cần kiệm. Câu trước là để cho chúng ta cảnh giác sự tham muốn, câu này là cần cù tiết kiệm. Mà người xưa họ biết được quốc gia xã hội là một thể cùng chung sống, cùng tồn tại với nhau, luôn cần có nhau. Nếu một người nông dân không trồng trọt thì có thể có người phải chịu đói khát, sẽ đình trệ việc sản xuất. Vì vậy mỗi  một ngành nghề thật sự đều rất tôn quý. Ngành nghề nào cũng có người xuất sắc, nhất là trong cả một nền văn hóa mấy ngàn năm của chúng ta đặc biệt tôn trọng người nông dân.

Lúc còn nhỏ, chúng tôi thường đọc một bát cháo, một hạt cơm, nên nghĩ kiếm được không dễ, “ai ơi bưng bát cơm đầy, dẻo thơm một hạt đắng cay muôn phần. Vì vậy, đối với người nông dân chúng ta phải biết ơn sự gian lao vất vả của họ. Thời xưa, nhất là những quan chức triều đình, họ nhìn thấy chuyện canh tác không thể thực hiện sẽ nguy hại đến vấn đề sống còn của người dân. Vào năm Trinh Quán thứ năm, thái tử con của Đường Thái Tông vừa tròn hai mươi tuổi phải tiến hành lễ đội mũ. Đây là chuyện đại sự của quốc gia, thái tử phải làm lễ đội mũ. Các quan đại thần nói: “Vào tháng hai là thích hợp tiến hành cho buổi lễ đội mũ này”, nếu như làm lễ đội mũ cho thái tử thì nhất định mời thật nhiều dân chúng đến giúp đỡ. Ngay lập tức Thái tông liền nói: “Tháng hai đúng vào mùa xuân, nông dân bận lo mùa vụ không thể nhờ vả người dân trong lúc bận lo mùa vụ được. Trồng trọt phải có thời tiết, các vị sai thời gian thì có thể rất khó thu hoạch. Hoàng đế Thái Tông chẳng đơn giản chút nào, luôn nghĩ đến cuộc sống của người dân, không lo cho lễ đội mũ của con mình trước. “Được rồi, chuyển sang tháng mười đi, tháng hai không thể được”, tháng mười là mùa đông, mùa vụ đã thu hoạch xong sẽ không ảnh hưởng đến sinh hoạt mùa vụ của người dân. Cuối cùng, các vị đại thần liền nói “đây là ngày tốt do nhà tướng số đã tính ra, thời gian tốt nếu thay đổi sẽ không hay”. Thái Tông nói: “Việc ta làm tương ưng với nhân nghĩa đạo đức thì lúc nào mà chẳng kiết tường, đâu nhất định phải nghe nhà tướng số mới tốt chứ. Ta không quan tâm đến người dân, đi ngược lại với hạnh phúc lợi ích của họ, như vậy mới là không kiết tường”. Thái Tông rất trí tuệ, thông suốt đạo lý sâu sắc. “Tâm còn chưa thiện, phong thủy ích, phong thủy có tốt thế nào đi nữa cũng vô ích. “Tướng do tâm sanh”, kiết hung họa phước là tùy theo tâm của mình chiêu cảm. Từ câu chuyện này của Thái Tông, chúng ta có thể nhìn thấy vua vô cùng quan tâm đến vấn đề đói rét của người dân.

Đời nhà Hán có một vị tể tướng là Bính Cát, vị này không đơn giản. Trong lúc Hán Vũ Đế đang tin tưởng một số thầy phù thủy, giết hại họ hàng thân tộc của mình. Con người có lúc mất bình tĩnh, uy quyền càng cao, tai họa có thể càng lớn. Về sau, hình như là cháu của Vũ Đế là cháu trai kế nghiệp, là Hán Tuyên Đế bị giam ở trong ngục. Bính Cát lúc đó làm quan giám ngục, kết quả là rất vi diệu. Có người nói: Trong cái ngục đó có chân mạng đế vương. Những thứ mà mắt của con người nhìn không thấy thì quá nhiều, mọi người không tin. Các vị có thể đi đến nơi tế lễ, nơi tế lễ có một cột khí, đó là nơi để tế trời. Cái cột khí đó, các vị nhìn không thấy, sờ vào rất cứng cáp. Ở Đại Lục cũng có một chỗ. Ở Hải Nam Bác Ngao, rất nhiều diễn đàn chính trị quốc tế, hội nghị đỉnh cao đều đến Bác Ngao. Cột khí ở nơi đó cũng rất chắc, các vị đi vào bên trong đó có cảm giác từ trường của một cột khí. Cho nên ở giữa trời đất, những thứ chúng ta không biết là quá nhiều. Con người không nên ngạo mạn, cảm thấy những thứ không nhìn thấy cho là không có. Lúc đó có một vị quan phán đoán ở nơi đó nói: Có chân mạng của đế vương, Hán Vũ Đế lúc đó không được bình tĩnh, liền ra lệnh giết hết những người ở trong ngục. Sau đó thì Bính Cát liều chết vào khuyên can, bảo vệ cho Hán Tuyên Đế, thức tỉnh Hán Vũ Đế chấm dứt việc giết hại người thân của mình. Nhưng mà Bính Cát chưa bao giờ nhắc lại câu chuyện này với người nào, kể cả với Hán Tuyên Đế sau này lên làm vua, Bính Cát một lời cũng không nói. Điều này thật đáng quý. Đối với nhà vua, ông có ơn cứu mạng, nhưng mà trung thần, họ cảm thấy những việc như vậy thì họ phải nên làm, nhất định không để ở trong tâm, càng không thể đi kể công lao. Sau này, hình như là Hán Tuyên Đế tự phát hiện ra Bính Cát nhờ vào đức hạnh của mình cũng đã làm đến quan tể tướng.

Có một hôm quan tể tướng đi tuần tra, đúng lúc có một vị quan địa phương chạy đến, “ở đàng kia đang đánh nhau, có dùng binh khí, vậy phải làm sao?”. Bính cát nói: “Quan ở địa phương có xử lý chưa?”. “Dạ có, đang xử lý!. Bính Cát nhanh chóng đi đến, không tiếp tục hỏi thêm chuyện nữa. Đi được một lúc, nhìn thấy bên đường có một con trâu đang ở đó thở dốc, giống như là sắp đứt hơi vậy. Kết quả là Bính Cát cảm thấy không yên tâm, liền nhanh chóng đi đến để biết rõ rốt cuộc con trâu này bị làm sao? Sao đó thì biết con trâu này rất bướng bỉnh, bị chủ của nó rượt đánh, đã chạy rất xa, thở không ra hơi, nằm ở chỗ đó rất khó chịu. Bính Cát sau khi hiểu ra: , được rồi, được rồi, không sao cả”, liền nhanh chóng đi tiếp. Những vị quan đi phía sau cùng với ông nhìn thấy hai việc này thì có chút băn khoăn. Khổng Phu Tử là: “Kiến nhân bất kiến mã”. Chuồng ngựa ở nhà của Khổng Tử bị cháy, phản ứng đầu tiên của Khổng Tử là có ai bị thương không?. Mọi người nên học hỏi phong thái của Thánh nhân, nên quay trở lại với bối cảnh của thời đại đó.

Thời đó mỗi người có một con ngựa thì giống như là có một chiếc xe hơi BMW vậy. Khái niệm này mọi người nên biết, có thể bằng thu nhập trong mấy năm. Rốt cuộc là con vật quý giá nhất của bạn dùng để cưỡi bị thiêu cháy mất, phản ứng đầu tiên của bạn là gì? “Ôi tiêu tan hết rồi”, đúng không? Các vị xem, Khổng Tử nhất định không bị vật chất bên ngoài làm liên lụy. Ý nghĩ đầu tiên là nhân ái: “Có ai bị thương không?”. Khổng Tử là hỏi thăm người, không hỏi đến ngựa. Thưa tể tướng vì sao Ngài thăm trâu mà không hỏi thăm người?. Mọi người chú ý xem, cùng với đại thần Thánh Hiền ở xung quanh, có lúc nhìn không rõ ràng, còn bị hiểu lầm. Vì vậy: “Mộ hiền đương mộ kỳ tâm”, không nên nhìn hình tướng bên ngoài. Tể tướng vì sao gặp phải chuyện người với người xảy ra xung đột, lúc nguy hiểm đến tính mạng mà không đi xử lý? Bởi vì vị quan của địa phương đã biết rồi, ông ấy đã đi xử lý. Giải quyết việc này là vị quan huyện, đột nhiên vị quan tổng lý của quốc gia đi ngang, các vị xem sẽ làm chấn động dữ dội không? Rất nhiều người có thể tự nhiên bị mất chức hoặc bị khiển trách. “Các vị xem chuyện nhỏ như vậy mà cũng để tể tướng giải quyết, vậy các vị đang làm gì chứ?”.

Vì vậy trong việc phân chia trách nhiệm quản lý, quan tể tướng không thể thường xuyên xuống quản lý công việc của thị trấn nhỏ, như vậy thì sẽ loạn, sẽ làm cho nhiều người hoang mang. Họ rất thông suốt phân chia công việc, tận tâm với trách nhiệm. Không phải chúng ta ở địa vị cao, có lúc thì quản lý chỗ này, có lúc thì quản lý chỗ khác, như vậy sẽ làm cho cấp dưới rối loạn lên. Đối với cấp dưới phải phân chia trách nhiệm, đều phải tôn trọng, không nên tăng thêm gánh nặng cho họ, tăng thêm cho họ sự hỗn loạn về nhân sự, như vậy là không được.

“Quan tể tướng, vì sao Ngài lại đặc biệt quan tâm đến con trâu vậy?. Ông nói: “Vậy là con trâu này có mối quan hệ lâu dài với người dân sau này có cơm ăn hay không. Ta nhìn thấy con trâu này hình như bị bệnh, nếu như nó bị bệnh dịch trâu bò, lại lây lan ra tất cả những con trâu khác chết hết thì dân chúng lấy gì để ăn?”, rất là khẩn trương, nhanh chóng xem thử có phải là bị bệnh hay không, có bị dịch trâu bò không? Nếu như có thì phải nhanh chóng xử lý. Giống như lúc có dịch bệnh SARS vậy, phải xử lý khẩn cấp. Vì vậy các vị xem, Bính Cát cùng với Khổng Lão Phu Tử giống nhau về tâm nhân từ, nhưng mà trên hình dạng và cử chỉ có lúc bị nhìn sai.

Chúng ta xem đến chỗ này: “Nhất phu bất canh, hoặc thụ chi cơ”. Thời xưa, những vị quan chức đặc biệt quan tâm sâu sắc đến cuộc sống của người dân, cho nên trong khoảng thời gian trồng trọt nhất định hết sức cố gắng tránh làm phiền người dân để họ không phải bỏ lỡ thời tiết mùa vụ. “Nhất nữ bất chức, hoặc thụ chi hàn”, một người phụ nữ không đan dệt thì có khả năng thiếu quần áo, có người phải bị giá rét lạnh cóng. Người thời xưa, cho dù làm bất cứ ngành nghề nào họ rất thích thú, càng làm thì càng thích, làm càng nhiều thì họ cảm thấy càng nhiều người được lợi ích.

Tôi nhớ lúc còn nhỏ, đi ăn cơm ở một quán ăn gần nhà. Chúng tôi ăn rất vui vẻ, ông chủ quán cũng cười vui vẻ. Tôi nói với ông: “Ồ! Món bánh bao này làm rất ngon”. Ông ấy rất thích. Kết quả là ba mươi năm sau, hình như những người làm kinh doanh đều không nở được nụ cười. Các vị khen họ món này làm ngon, món kia làm ngon, , được rồi, mua nhiều là tốt rồi!. Họ không hạnh phúc với giá trị của họ, chỉ dán mắt quán sát tiền, làm mất đi niềm vui trong công việc. Do đó, con người thật sự là rất oan uổng, đều quên đi ý nghĩa bản chất cuộc đời, theo đuổi sự phù phiếm hư vinh, không có niềm vui tinh thần. “Sanh chi hữu thời”, sản xuất thì phải có thời tiết. “Nhi dụng chi vô độ”, lúc sử dụng thì không có sự tiết độ. “Tắc vật lực tất khuất”. Những nhân lực, vật lực này cuối cùng chắc chắn sẽ bị cạn kiệt, không còn đủ. “Cổ chi trị thiên hạ”, thời xưa trị vì thiên hạ, đối với những chi tiết này vô cùng quan tâm coi trọng. “Chí tiêm chí tất dã”, họ không lãng phí thực vật, không lãng phí nhân lực. “Cố kỳ dĩ súc tích túc thị”, họ không lãng phí bừa bãi, dần dần tích trữ lại. Vừa tích trữ quần áo, thực phẩm, đồ dùng sinh hoạt, bỗng nhiên xảy ra đại tai họa thì họ có thể ứng phó nhanh chóng như trở bàn tay, bởi vì đã có sự chuẩn bị kỹ rồi.

Thời xưa, thông thường mà nói lương thực phải chuẩn bị chín năm, nghĩa là chín năm đều không có thu hoạch, nhưng quốc gia xã hội vẫn có thể tiếp tục sống. Ồ, thời xưa đều là đề phòng rất cẩn thận. Phàm việc gì có chuẩn bị sẵn mới nên, chuẩn bị rất nhiều cái gọi là cách thức đối phó, không thể để nhìn thấy trước mắt.

Trong “Đại Học” có một đoạn giáo huấn rất hay: “Sanh chi giả chúng, thực chi giả quả, vi chi giả tật, dụng chi giả thư, tắc tài hằng túc h. “Sanh tài hữu đại đạo”, nhưng mà hiện nay chúng ta bãy bình lặng lại xem, quốc gia cũng tốt, gia đình cũng tốt, hiện nay tiền có đủ hay không? Rất nhiều quốc gia đã đưa vào trong công trái, không biết để đến đời con đời cháu nào, vậy thì thế hệ con cháu sau này sống ra sao? Tất cả nợ nần họ gây ra đều phải dồn lên thân con cháu, điều này là thật! Không thể nói tổ tiên đã làm chuyện hoang đường này, từ 5.000 năm nay tổ tiên của chúng ta đâu có đời nào có người để lại nợ nần cho con cháu. Các vị xem thật là tệ, ảnh hưởng xấu của văn hóa Phương Tây. Người Phương Tây tiêu xài trước, trả nợ sau, rốt cuộc là không kiểm soát được chi tiêu căn bản. Các vị xem, tiêu phí vô cùng xa xỉ, dẫn đầu là nước Mỹ. Xem rất nhiều phim của Hollywood, rốt cuộc là mắc nợ quá nhiều nên nước Mỹ tự in thêm tiền. Tự in tiền tự trả tiền, thật sự là phục họ. Sự việc như vậy mà họ cũng làm được, không có trách nhiệm gì cả. Bản thân của các vị tiêu tiền thì các vị phải trả, vẫn tự in tiền để trả. Không sao! Được rồi, hiện nay nước Mỹ rất tích cực học văn hóa Trung Hoa, chúng ta cho họ thêm thời gian. Trong con mắt người Hoa của chúng ta, mắt của người Hoa gọi là rất khó nói. Là vô lại, không có trách nhiệm, vì sao tôi dám nói ra? Bởi vì người Mỹ có một điểm tốt là có thể mắng họ, họ vẫn có cái điểm tốt này, là thật đấy! Họ sẽ bất đồng với bạn? Không có đâu, nhưng mà thật sự là phải nên tiếp thu. Ở trên thế giới địa vị cao như vậy phải dẫn đầu cho đúng, dẫn đầu cho tốt, như vậy mới xứng đáng là phân thận tôn quý, nếu không thì mất uy tín. Đã mất uy tín thì rất khó có lại được sự tôn trọng của người khác.

Các vị xem, trong gia đình hiện nay cũng như vậy, tiêu xài trước, kết quả là rất nhiều gia đình luôn bị mắc nợ. Vay tiền mua nhà, vay tiền mua xe, rất nhiều khoản vay, cả một đời thở không ra hơi, phải sống trong nợ nần. Hiện nay các vị ở trong thành phố lớn, có thường xuyên nhìn thấy mười mấy người trong gia đình quây quần bên nhau ngắm trăng hay không? Tay cầm quạt, lắc lư trên ghế mây ăn đậu phộng, lòng thanh thản thoải mái, có thấy qua hay chưa? Chưa có thấy? Con người hiện nay không được trải qua ngày tháng như vậy.

Chủ nhật tuần trước, tôi lái xe được khoảng mười phút đến một công viên rất lớn, thật là đẹp. Đất nước Malaysia bao la rộng lớn, công viên như vậy rất là đẹp, rốt cuộc đi vào không nhìn thấy ai, chỉ có một số công nhân đang ở đó ngủ say sưa. Ây da! Thật sự có phước mà không biết hưởng! Woa, cây cối xanh um rậm rạp như vậy, mùi hương tinh khiết lan tỏa mà không có ai đến, toàn bộ bị bao vây ở chỗ nào mọi người có biết không? Bị bao vây bởi những tòa nhà chọc trời. Rốt cuộc thì tôi cũng biết được, vì sao đô thị được gọi là một rừng cây. Từng tầng từng tầng tòa nhà cao chọc trời, giống như mấy cái cây ở trong rừng sâu vậy, các vị đi vào trong đó thì không phân biệt được đông – tây – nam – bắc, bị bao vây trong rừng tòa nhà chọc trời này mà truy cầu danh lợi, không biết cách sống qua ngày. Cái gì gọi là chân đứng trên đất vàng cỏ xanh, sau đó thì những hạt sương ở trên cỏ xanh thấm ướt gót chân của các vị cùng với trời đất hòa thành một thể, chẳng biết được. Vì vậy, con người hiện nay đều cách biệt với thiên nhiên, cuối cùng là bị quá nhiều bệnh. Tách xa với tự nhiên, mỗi ngày tiếp xúc với cái gì? Những tia bức xạ này, tiếp xúc với những thiết bị điện, thì làm gì có cái lý không bị bệnh. Cho nên vẫn là phải quay trở về với tự nhiên. Điều này lại không dùng tiền.

Các vị xem, con người hiện nay không dùng tiền thì tốt nhưng lại không muốn, còn những thứ đắt tiền thì lại lao vào,vì vậy con người ở trong rừng tòa nhà chọc trời này phải bình tĩnh. Mà trong rừng tòa nhà chọc trời này thì bùng nổ tư tưởng, bùng nổ tri thức, phải phán đoán những tư tưởng, tri thức này có chính xác hay không? Cần cù tiết kiệm mới là chính xác. Tiêu xài, thường xuyên ra phố mua thật nhiều hàng khuyến mãi. Suýt nữa là tôi nói không ra cái từ này. Hình như rất lâu chưa có đi, nhanh lên, nhanh lên mua cái này rẻ, rất là rẻ, rốt cuộc là cái này rẻ cũng mua, cái kia rẻ cũng mua, trong nhà chất một đống đồ không dùng đến, cuối cùng có rẻ không? Đồ đạc bị hư hết. Vì vậy kích thích tiêu dùng thật sự không đúng chỗ. Con người nên biết đủ, con người nên liệu cơm gắp mắm, thì việc sử dụng vật chất trong toàn gia đình và xã hội mới có thể cân bằng.

Sanh chi chư chúng”, người sản xuất càng nhiều càng tốt, mỗi người đều tận tâm tận lực để trả công cho xã hội. “Sanh chi chư chúng”, bao gồm những gì? Quốc gia phải có chính sách, không nên để cho người dân sống lang thang (nghĩa là không có việc làm, tỉ lệ thất nghiệp đặc biệt nhiều). Có thể giảm tỉ lệ thất nghiệp xuống, tạo ra nhiều cơ hội làm việc, chính là “sanh chi chư chúng”.

Các vị xem, lời nói này ở các quốc gia hiện nay đều là vấn đề nghiêm trọng. Họ phải thực hiện theo điều này thì mới có thể cải thiện được, nhưng trên thực tế phải để người dân nỗ lực phục vụ. Ngoài việc phải tạo một số cơ hội làm việc ra, phải phối hợp những chính sách tốt đẹp của quốc gia, còn có một điều đừng để người dân phải mơ mộng viễn vông. Không nên để người dân nhàn hạ, phóng túng, sẽ không cần cù siêng năng, có cơ hội thì họ cũng không chịu đi làm việc, sẽ phiền phức. Họ sẽ thích ăn, lười biếng làm việc, bởi vì họ đã hưởng thụ quen rồi. Gia đình phải có trách nhiệm. Người trẻ vẫn chưa ra công sức thì đã sống an nhàn. Lười nhác sẽ rất phiền phức, vậy thì sau này họ làm sao mà làm cha đây, làm sao lo liệu cho gia đình. Thậm chí những người trẻ đều cho là, tìm việc làm thì phải “tiền nhiều, việc ít, ở gần nhà. Quyền cao, chức trọng, trách nhiệm nhẹ”. Ở nơi đó tác oai tác oái mà không cần trách nhiệm, “ngủ thì ngủ đến tận ban trưa, còn tiền thì muốn đếm đến mỏi cả tay”, là nằm mộng, làm gì có những việc như vậy chứ, đâu có chuyện cái bánh từ trên trời rơi xuống chứ.

Chúng ta có câu tục ngữ nói: Thiên hạ không có bữa ăn không phải trả tiền. Cho nên sự nhận biết phải từ nơi nhân tâm mà giải quyết, nếu không thì có rất nhiều vấn đề giải quyết không xong, đều là vấn đề về giáo dục.

Thực chi giả quả”, ăn uống không nên quá độ, không nên hoang phí, nếu không thì sẽ lãng phí. Còn một điểm nữa là từ việc quản lý của quốc gia mà nói, từ việc quản lý của đoàn thể mà nói, chính là quốc gia không nên có quá nhiều công chức. Rất nhiều người không làm việc mà vẫn lãnh lương, quốc gia gánh vác vô cùng nặng. Đơn vị này vốn chỉ cần hai – ba người là được rồi, họ nói có năm người, cuối cùng là hai người ngồi không ăn bổng lộc của quốc gia. Thậm chí, hiện nay trong dự toán có một hiện tượng không thể chấp nhận được. Thí dụ như nói dự toán năm ở đơn vị này là hai triệu, kết quả chỉ tiêu dùng có một triệu năm trăm ngàn, nhưng mà sang năm lại đưa tiếp cho họ hai triệu, năm trăm ngàn này thì tùy tiện cho họ tiêu xài. Yểu mạng! Con người hiện nay thật sự không biết nhân quả báo ứng, việc gì cũng dám làm. Đó là tiền xương máu của nhân dân cả nước, các vị tiêu xài như vậy, tôi thấy kiếp sau làm trâu làm ngựa chắc chắn cũng trả không xong. Vẫn là vấn đề của giáo dục. Những hiện tượng này, các vị không thông qua vấn đề giáo dục thì họ cho là xã hội là như vậy đó, mỗi người đều làm như vậy. Họ cũng cho đó là lẽ thường, thậm chí còn cho là “ồ lợi hại, tôi đã biết cách làm những chiêu này!”. Cho nên: “Thực chi giả quả”, nhân sự phải nên đơn giản gọn nhẹ, không nên ăn không ngồi rồi. “Vi chi giả tật”, điều này từ nông nghiệp mà nói. Chữ “vi” này chính là thời gian nên canh tác thì phải nhanh chóng tranh thủ thời tiết này, không nên bỏ lỡ thời vụ, nên gọi là “vi chi giả tật”. Từ thương nghiệp mà nói đều có một số cơ hội về thương nghiệp, phải nắm bắt thời cơ làm ăn, nỗ lực mà làm, đi phục vụ xã hội, “vi chi giả tật”.

Dụng chi giả thư”. “Thư”, điều quan trọng nhất vẫn là liệu cơm gắp mắm. Hiện nay dự thảo tài chính của nhiều quốc gia dân chủ, tất cả đều là nợ nần của một năm, luôn luôn mắc nợ. Sau đó, món nợ lúc đầu cũng không được trả. Điều này nói rõ là thế hệ sau sẽ tiếp nhận món nợ này. Điều này không được thỏa đáng! Thật sự thời đại này rất cần lương tri đạo đức. Vì sao làm những chuyện hoang đường như vậy mà chẳng có ai dám đứng lên nói: “Làm như vậy là sai rồi, mấy ngàn năm đến nay có ai mà tiêu tiền của con cháu thế hệ sau này”. Đặc biệt là người Hoa chúng ta, hiếu là cái gốc. Cha mẹ cùng với con cái là một thể không thể tách rời, tổ tiên cùng với con cháu đời sau không thể tách rời, cái tập tục này nhất định không thể xuất hiện trong xã hội người Hoa của chúng ta, thậm chí tiếp tục thêm nữa. Phải dẹp bỏ sự hỗn loạn, lập lại sự ổn định, cũng là cho thế giới một phương hướng, một mục tiêu chính xác. Tốt rồi, điều này là nhắc đến “sanh tài hữu đại đạo”.

Chúng ta xem câu tiếp theo. Nhân tiện xin giao lưu với mọi người một chút. Nghĩa là thí dụ các vị có nhiều của cải, cũng vô cùng vui vẻ đi nộp thuế, vậy là các vị lấy tài sản của các vị đi cúng dường cho nhân dân cả nước, tâm lượng của các vị rất lớn. Lượng lớn thì phước sẽ lớn. Có những nếp sống đã trở thành tính toán rất chuẩn, sợ bị thua lỗ, không muốn rút thêm tiền cho đất nước, thậm chí còn tìm cách trốn thuế. Điều này là không có trí tuệ. Trốn thuế, nên đóng hay là phải bị đóng, cuối cùng các vị mắc nợ tiền của ai? Mắc nợ tiền của nhân dân cả nước. Cái lý này nghĩ thông rồi thì vui vẻ mà nộp thuế phải không? Mấy chục triệu người tâm lượng của các vị lớn như vậy. Thời đại ngày nay không nghĩ thông suốt những đạo lý này. Quân tử vui vẻ làm quân tử, tiểu nhân oan uổng làm tiểu nhân. Các vị nói: Những vị công chức không tận tâm tận lực hết lòng với nhiệm vụ, món tiền nợ là mồ hôi nước mắt của người dân cả nước. Hiểu được cái đạo lý này rồi thì đâu có vị viên chức nào có thể nói là không chăm chỉ nỗ lực chứ, cho nên vẫn là phải giáo dục.

Chúng ta lật đến quyển mười, trang 1.255. Đoạn ở giữa nói đến: Tu thân trị quốc không gì quan trọng hơn việc tiết chế dục vọng.

“Lễ ký” có nói: “Dục vọng không thể phóng túng”. Nhìn khắp hết những lãnh đạo có nước có nhà, gặt được thành công không ai không nhờ vào sự cần cù tiết kiệm; những người đi tới thất bại không ai không vì xa xỉ, lãng phí. Người cần kiệm tiết chế dục vọng, người xa xỉ phóng túng dục vọng. Người phóng túng dục vọng thì nguy cấp, người tiết chế dục vọng thì an toàn.

Chúng ta đọc đến đoạn này liền hiểu ngay mấu chốt của việc thịnh suy trong một gia đình, một quốc gia, đoàn thể. Nếu cần kiệm thì hưng, xa xỉ thì nhất định suy bại. Vì vậy, đoạn văn vừa mở đầu là nói đến phải “tu thân – trị quốc”. Tu thân cho tốt, quản lý đất nước cho tốt quan trọng nhất. Quan trọng chẳng gì bằng là phải tiết dục, tiết chế dục vọng.

Chúng ta nhìn thấy chữ “dục” này liền nghĩ đến dục tợ vực sâu, dục vọng khó thỏa mãn. Giống một cái hang không đáy vậy, không thể lắp đầy. Đã từng có rất nhiều thành phần trí thức nói đến những lời giáo huấn liên quan với việc tri túc, trong những lời giáo huấn đó thật sự là lòng ham muốn của con người không thể thỏa mãn được. Khi con người không có tiền đều nghĩ: “Ây da, có thể cho ta ba bữa ăn no thì ta đã mãn nguyện rồi. Rốt cuộc, một ngày có ba bữa ăn được no rồi tiếp theo liền nghĩ, có thể cho ta một ngôi nhà tiện nghi để ở, cuộc đời này của tôi chẳng cầu điều gì nữa”. Sau đó thì có nhà để ở rồi, lại khấn với ông trời, chỉ cần ông cho con một chiếc xe hơi đẹp, con sẽ không đặt thêm điều kiện với ông nữa. Cuối cùng thì xe hơi cũng đã có, liền nghĩ chỉ cần ông cho con làm một chức quan nhỏ nhỏ là được rồi. Cuối cùng: Chỉ cần ông cho con làm hoàng đế. Các vị xem, trong lịch sử có những cuộc tạo phản vốn là của người nông dân mà thôi, về sau quyền lực dục vọng càng lúc càng lớn, lại có thể phản quốc. Cho nên cái dục vọng của con người quá đáng sợ!

Vì vậy phải tiết dục, phải tiết chế. Con người không hạ công phu trong việc sửa chữa hành vi, trong việc tiết dục, thì dục vọng càng lúc sẽ càng lớn. Mọi người bắt đầu hạ thủ công phu thì sẽ không còn nữa, dần dần tiền cũng không thể mê hoặc được, đồ ăn cũng không thể lay động được, nữ sắc cũng không thể lay chuyển được, như như bất động trước sự dụ dỗ mê hoặc. Có nâng cao sự công phu này hay không? Các vị nói ai áp dụng tiết chế dục vọng? Không đơn giản đâu.

Các vị mới thử nghĩ xem, lúc chúng ta bảy – tám tuổi thì dục vọng như thế nào, bây giờ thì như thế nào? Hiện nay, chúng ta tiến bộ hay thoái lui? Không tiết dục thì chỉ có phần thoái lui, chỉ có phần đọa lạc về tâm linh. Chúng ta không nên cho là: Ta đã lớn rồi, đều hiểu biết chuyện mà, sự phán đoán này không đủ toàn diện.

Nhà khoa học có một thực nghiệm đáng để mọi người suy nghĩ. Một người lúc khoảng một – hai tuổi, trung bình một ngày cười 180 lần. Sau khi trưởng thành, bình quân một ngày cười bảy lần. Vấn đề xảy ra ở đâu? Càng cố gắng, càng sống thì càng cười không nổi, vì sao vậy?  Mục đích cố gắng là gì? Mọi người đều đã trưởng thành hết rồi, mục đích nỗ lực của cuộc đời chúng ta là cái gì? Hạnh phúc, vui vẻ à? Làm sao mà càng nỗ lực thì cuối cùng đến nụ cười cũng cười không nổi nữa vậy? Cái phương hướng này có chút kỳ lạ, có đi sai đường hay không? Phải nên điều chỉnh lại một chút. Cái gốc là tâm thái bị sai rồi. Tâm thái đều là muốn thỏa mãn dục vọng, rốt cuộc là dục vọng càng lúc càng nhiều, không thể thỏa mãn được. Cầu không được thì sự đau khổ càng lúc càng nhiều. Khi đã nghĩ thông rồi; tiết dục, vô cầu, nụ cười lập tức lặp tức đã xuất hiện trở lại. Đợi đến khi mọi người một ngày cười 180 lần, nhất định phải đến thông báo nhé, gọi là trở lại trạng thái ban đầu. Đây mới là niềm vui chân thật.

Các vị nhìn xem, đứa trẻ lúc nào cũng cười ha ha ha… thật sung sướng! Con người thật sự lúc nào cũng mang tâm kính yêu, có lòng cảm ơn, thì các vị một ngày có thể cười hơn 100 lần, ngay cả lúc bạn ngủ cũng sẽ mỉm cười. Cho nên sự tiết dục này là vô cùng quan trọng. Hơn nữa, có thể buông bỏ cái ngã tham xuống, luôn luôn vì mọi người, luôn nghĩ đến những người có duyên, vì mọi người phục vụ. Cho đi thì có phước hơn nhận, lấy việc giúp đỡ người khác làm niềm vui. Tất cả những nỗi khổ đều đến từ việc chúng ta quá xem trọng cái tự ngã này. Muốn không được thì liền oán, hận, phiền não. Con người nên loại bỏ phiền não. Muốn diệt cây độc, phải chặt tận rễ, từ cái rễ của cái cây độc này. Không nên ngắt từng lá một, rất là phiền phức, trực tiếp chặt đứt bộ rễ, chính là tự ngã, tự tư. Sau khi chặt đứt rồi thì thân tâm lập tức nhẹ nhàng, yên ổn rất nhiều. Được rồi, về nhà làm thử chặt đứt nó, xem cảnh giới của thân tâm có thể nhẹ nhàng yên ổn không?

“Đại Học” dạy chúng ta như vậy, “Tả Truyện” cũng nói đến dục vọng không thể phóng túng. Những đạo lý này mọi người đều biết, nhất định phải thực hiện. Thực hiện như thế nào? Tiến dần từng bước, nhưng nhất định phải xác định rõ ràng, nếu không thì đạo lý hiểu rất nhiều nhưng không áp dụng được một điều vào trong cuộc sống.

Thí dụ như việc tham ngủ. Một ngày ngủ tám tiếng, đó là giấc ngủ của trẻ nhỏ. Em bé có lúc phải ngủ mười giờ đồng hồ, trẻ em ngủ khoảng tám giờ đồng hồ. Chúng ta là người lớn nên ngủ khoảng bảy giờ đồng hồ, dần dần các vị đời sống tinh thần càng nâng cao, phiền não dần ít đi, năng lượng của các vị tiêu hao cũng ít lại, nhu cầu ăn ngủ của các vị lại càng ít hơn. Cho nên, rất nhiều người tu dưỡng rất tốt, một ngày ngủ nghỉ năm giờ đồng hồ là được rồi. Tiêu hao năng lượng của họ ít, nằm nghỉ một chút là hồi phục rồi.

Tinh mãn bất tư dâm, khí mãn bất tư thực, thần mãn bất tư thùy”. Các vị xem, con người tinh thần sung mãn rồi không có nhu cầu ngủ nghỉ, khí đã đầy đủ rồi thì không có nhu cầu ăn cơm. Xin lỗi là cảnh giới của tôi chưa được như vậy, tôi chỉ có thể giảng những câu này cho mọi người nghe, nhưng mà mọi người có thể nỗ lực theo phương hướng này.

Chúng ta xem sư ông của chúng ta, thầy Lý Bỉnh Nam. Lượng công việc của sư ông bằng mấy người làm, hơn nữa một ngày ăn một bữa. Đây là tấm gương tốt cho chúng ta, vẫn là tinh thần sảng khoái. Các vị nhìn xem, tấm hình của Ngài lúc chín mươi mấy tuổi, ánh mắt sáng suốt có thần. Con người chúng ta ba mươi mấy tuổi thường là uể oải yếu ớt, nhìn thấy rất là hổ thẹn. Biết hổ thẹn là biểu hiện của việc tiến gần đến lòng dũng cảm, tiếp tục nỗ lực. Cho nên, sự việc cụ thể này chúng ta có thể ngủ quá nhiều rồi. Được rồi, tuần này thức dậy sớm hơn mười lăm phút, cố gắng đấu tranh với tập khí.

Các vị xem, thử dùng cách nào để gọi bạn thức dậy có hiệu quả nhất thì các vị nên dùng cách đó. Thí dụ như, các vị vừa nghe được Sư trưởng giảng bài thì các vị liền nhanh chóng thức dậy, vậy thì các vị cài đặt điện thoại thành giọng của Sư trưởng giảng bài. Nhất định nên dùng cách hữu hiệu nhất của chính mình là rất tốt. Tu hành phải nên dựa vào cá nhân, phải thật làm, phải dùng phương pháp đối trị. Nếu như không hạ quyết tâm, một cái tập khí ba mươi năm có thể vẫn cứ y như cũ, vậy là lãng phí thời gian ba mươi năm, theo đạo ngày một giảm. Người tu hành chân thật thì cái tập khí này càng lúc càng giảm đi, càng lúc càng mất đi, như vậy mới đúng.

Ngoài việc ngủ nghỉ ra, rất nhiều tập khí, ham muốn, đều dần dần nhợt lạt, ít lại. Nhưng mà không nên một lần dùng lực quá sức. Vốn là ngủ nghỉ bảy giờ đồng hồ, “được rồi, ngày mai ngủ năm giờ, sau đó khi đi làm thì cả người mộng thấy Chu Công, công việc làm rối loạn lung tung, cuối cùng thì tự mình phải thốt lên không được rồi”, liền bỏ cuộc nữa đường. Vẫn là, tiến dần từng bước. Trừ khi các vị thật sự nắm chắc, nếu không thì vẫn là tuần tự bước sẽ tương đối thích hợp, bởi vì sức khỏe của chúng ta cần phải có một quá trình thích ứng.

HẾT TẬP 19 – Xin xem tiếp tập 20 – Quần Thư Trị Yếu 360