GIÁO DỤC CẮM GỐC TRONG VĂN HOÁ TRUYỀN THỐNG

Giáo sư Tịnh Không

 

Chúng ta đời đời có những người Hiền có thể xuất hiện, không gì khác, đó là chúng ta từ xưa đến nay xem trọng giáo dục cắm gốc, xem trọng thai giáo, xem trọng giáo dục trước khi đi học. Giáo dục trước khi đi học cũng không thể dùng khái niệm hiện nay, hiện nay không có cách gì tưởng tượng. Người xưa khi nào thì bắt đầu tiếp nhận giáo dục? Sớm nhất, sớm nhất là khi học vừa sinh ra, họ vừa sinh ra thì ánh mắt mở to, họ đã biết nhìn, họ đã biết nghe, cái gì họ cũng hiểu, họ là đang ở đó học tập, lời nói hành vi cử chỉ của người lớn ở trước mặt, họ đã bắt chước rồi, đã bắt đầu học tập. Việc này ở thời cận đại, đã được một số bác sĩ tâm lý nước ngoài, họ dùng thuật thôi miên, nghiên cứu tình trạng tâm lý của một người, đã thôi miên họ. Sau khi thôi miên thì hỏi họ, hiện tại bạn về đến năm 10 tuổi, lúc đó 10 tuổi thì như thế nào? Nêu ra mấy vấn đề hỏi họ, họ trả lời. Lại quay về, lại quay về đến 5 tuổi, đến 3 tuổi, đến 1 tuổi, lại quay về, quay về lúc bạn vẫn ở trong bào thai, bạn vẫn ở trong bụng mẹ, lúc đó thì như thế nào? Họ thảy đều có thể nói ra. Điều này đã nói rõ, tổ tiên xưa chúng ta nói thai giáo là có đạo lý! Tình trạng họ ngồi ở trong thai, họ có thể nói ra được. Người mẹ uống một ly nước lạnh, thì giống như ở trong địa ngục băng giá, uống một ly nước nóng thì như ở trong địa ngục lửa đốt, khổ không nói nên lời. Người mẹ vui vẻ thì họ cũng vui vẻ, người mẹ ưu sầu thì họ cũng khó chịu, thay đổi tuỳ theo cảm xúc của người mẹ, khổ vui nào của họ đều ở đó mà chịu. Đây là nhìn thấy từ trong báo cáo của bác sĩ tâm lý nước ngoài, tôi nghĩ đến việc xem trọng giáo dục thai giáo của chúng ta, là có đại đạo lý.

Khi vừa sinh ra, chúng ta hiện nay đang đề xướng “Đệ Tử Quy”, “Đệ Tử Quy” không phải là để cho trẻ nhỏ tụng! Không phải vậy! Trẻ nhỏ đâu có học “Đệ Tử Quy”? Trẻ nhỏ đi học, là học từ đâu? Là từ “Tam Tự Kinh“, từ “Bách Gia Tính“, “Thiên Tự Văn” mà học, trước khi học Tứ Thư, đâu có học “Đệ Tử Quy”? Chưa từng nghe qua khoá trình này. “Đệ Tử Quy” là ở đâu? “Đệ Tử Quy” vẫn là trước khi đi học, “Đệ Tử Quy” là cha mẹ, người lớn trong nhà đem 113 điều thảy đều làm được, làm cho trẻ nhỏ xem. Bạn để cho đứa trẻ thơ ngây này, khi nó vừa sinh ra, vừa sinh ra thì ánh mắt vừa mở thì đã nhìn thấy, nhất cử nhất động của người lớn hoàn toàn phù hợp với quy củ trong “Đệ Tử Quy”. Cho nên đến ba tuổi một nghìn ngày này, nó không phải chỉ học mà nó làm được toàn bộ rồi, đây gọi là cắm gốc giáo dục, cái gốc đó cắm được rất sâu. Khi vừa đi học thì Thầy giáo giảng luân lý, luân lý là giảng điều gì? Giảng mối quan hệ giữa người với người, hiếu thuận cha mẹ, tôn trọng sư trưởng, yêu thương anh em, nói với bạn về mối quan hệ giữa người với người, điều này liên quan đến chung sống như thế nào. Dễ dạy,, vô cùng dễ dạy, vì sao vậy? Bởi vì chúng đã thực tiễn được “Đệ Tử Quy” rồi, chúng làm được rồi. Trên sự thì chúng làm được, chúng không biết vì sao làm như vậy, cho nên vào lúc này nói với chúng, vì sao phải hiếu thuận cha mẹ? Vì sao phải tôn trọng sư trưởng? Để cho chúng dần dần hiểu rõ.

Người thế hệ này chúng tôi, người thế hệ sau của chúng tôi, rồi người thế hệ sau nữa của chúng tôi, sống trong thời kỳ dân quốc chiến loạn, đã lơ là đi nền giáo dục này. Lúc nhỏ thì ngày ngày chạy nạn, đánh nhau với người Nhật Bản, khi bùng nổ chiến tranh Trung Nhật thì tôi đã 10 tuổi, may mà trước năm 10 tuổi tôi lớn lên ở nông thôn, vẫn nhận được một chút giáo dục cắm gốc của truyền thống; hay nói cách khác, người bé hơn tôi 5 tuổi thì không được rồi, em trai tôi bé hơn tôi 6 tuổi, đã rất khác xa, bạn hỏi chú ấy điều này, chú ấy hoàn toàn không biết. Cho nên hiện nay học Phật vì sao không thể thành tựu, nguyên nhân là ở chỗ này, vậy phải làm sao? Chỉ có đi học bổ túc, trước đây chưa học, hiện tại phải học bổ túc, có thể được. Nếu phát hiện ra sai lầm này, giáo dục cắm gốc của chúng ta lơ là rồi, hiện nay quay đầu mà chân thật mà nỗ lực học tập giáo dục cắm gốc trở lại. Giáo dục cắm gốc này, không gì khác, là phải thật làm! Không khó, khi bạn thật làm thì pháp hỉ sung mãn, vui sướng không gì bằng. Bạn sẽ chân thật thể hội được câu đầu tiên trong “Luận Ngữ” mà Khổng Tử nói, “học nhi thời tập chi, bất diệc duyệt hồ” (học mà làm được, có phải vui lắm sao), chữ duyệt đó là vui sướng, bạn đem toàn bộ sở học của bạn thực hiện trong đời sống, đó thật sự là vui sướng.


Ban biên tập trang mạng cộng đồng Đệ Tử Quy cẩn biên

Trích từ bài giảng của giáo sư. Mã số 12-047-0029